سوزندوزی بلوچ؛ نیازمند توجه ویژه مسئولان برای اشتغال پایدار و ارزآوری
منبع: مهرنیوز
زاهدان – سوزندوزی بلوچی با وجود پیشینه فرهنگی و هنری غنی، ظرفیتی مغفول برای اشتغالزایی، درآمد پایدار، توسعه بازارهای داخلی و ارزآوری است.
خبرگزاری مهر ، گروه استانها -فاطمه گلوی: سوزندوزی بلوچی تنها یک هنر سنتی و جلوهای از فرهنگ و هویت مردم بلوچستان نیست؛ بلکه ظرفیتی ارزشمند در حوزه صنایعدستی و اقتصاد محلی به شمار میرود که میتواند در صورت توجه و برنامهریزی مناسب، به یکی از مسیرهای مؤثر برای اشتغالزایی، درآمد پایدار و توسعه اقتصادی منطقه تبدیل شود.
این هنر که ریشه در تاریخ و فرهنگ کهن بلوچستان دارد؛ با نقشها، رنگها و شیوههای متنوع در مناطق مختلف این خطه اجرا میشود و نسل به نسل منتقل شده است.
سوزن دوزی بلوچی، ظرفیت حضور در بازارهای ملی و جهانی را دارد
ماندگاری سوزندوزی بلوچی در شرایط امروز تنها به حفظ شیوههای سنتی تولید محدود نمیشود و پیوند دادن این هنر با نیازهای بازار، طراحی روز، بازاریابی و توسعه بازارهای داخلی و خارجی، ضرورتی اقتصادی برای تداوم آن محسوب میشود.
سوزندوزی بلوچی از ظرفیت قابل توجهی برای حضور در بازارهای ملی و جهانی برخوردار است؛ ظرفیتی که میتواند با حفظ اصالت و هویت فرهنگی، در قالب محصولات متناسب با سلیقه مشتریان و بازارهای هدف عرضه شود.
مشارکت گسترده زنان، بهویژه زنان سرپرست خانوار، در زنجیره تولید سوزندوزی، این هنر را به ظرفیتی مهم برای ایجاد اشتغال خانگی و تقویت معیشت خانوادهها تبدیل کرده است؛ از این منظر، حمایت هدفمند از سوزندوزی بلوچی میتواند همزمان به حفظ یک میراث فرهنگی اصیل و ایجاد فرصتهای اقتصادی پایدار برای جامعه محلی کمک کند.
سوزن دوزی بلوچی، در هر منطقه از بلوچستان شیوه، رنگ و نقشهای متفاوتی دارد
عبدالسلام بلوچ زاده، مدیرکل فرهنگ و ارشاد سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی سوزندوزی بلوچی، این هنر را یکی از صنایعدستی اصیل بلوچستان دانست و بر ضرورت توجه جدیتر به ظرفیتهای اقتصادی، صادراتی و ارزآوری آن برای استان تأکید کرد.
وی اظهار کرد: در بلوچستان تنوع قابل توجهی در سوزندوزی وجود دارد و هر منطقه دارای شیوه، رنگ و نقشهای متفاوتی است؛ این تفاوتها تنها جنبه ظاهری ندارند، بلکه بسیاری از نقشهای مورد استفاده در سوزندوزی بلوچ دارای تبار کهن و باستانی هستند.
مدیر کل فرهنگ و ارشاد سیستان و بلوچستان افزود: بسیاری از این نقوش امروزه بسیار ساده مورد توجه قرار میگیرند و گاهی برای آنها توجیهاتی مانند نقش ردپای پرنده مطرح میشود، در حالی که این نقوش دارای پیشینه و تبار آیینی کهن خود هستند.
بلوچ زاده با اشاره به ضرورت توجه به بازارهای هدف در تولید سوزندوزی گفت: رنگها و طرحها معمولاً بر اساس نیاز و ذائقه جامعه محلی انتخاب میشوند، اما ذائقه بازار محلی لزوما با ذائقه بازار کشور یا بازار جهانی یکسان نیست؛ بنابراین، سوزندوزان باید هنگام تولید برای بازارهای صادراتی، ذائقه رنگی کشور هدف را بشناسند و تونالیته وطیف رنگی مورد علاقه آن بازار را در نظر بگیرند.
تغییر رنگ سوزن دوزی اصیل بر اساس پسند بازار هدف
وی ادامه داد: میتوان نقشهای اصیل سوزندوزی بلوچی را با حفظ اصالت، بر اساس رنگهای مورد پسند بازار هدف انتخاب و برای صادرات آماده کرد؛ این اتفاق در میان برخی سوزندوزان و بافندگان نیز در حال شکلگیری است؛ به عنوان نمونه، یکی از بافندگان اعلام کرده بود که استفاده از یک رنگ خاص را بر اساس ذائقه مردم کشور آلمان در تولیدات خود انجام میدهد که این موضوع اتفاق مثبتی است.
مدیر کل فرهنگ و ارشاد تأکید کرد: مسئله مهم این است که سوزندوزان باید ارتباط خود را با بازارهای مختلف توسعه دهند و بتوانند تولیداتشان را متناسب با بازار انجام دهند و در عین حال اصالت این هنر را حفظ کنند؛ از سوی دیگر، تامین معیشت هنرمندان نیز اهمیت دارد و ممکن است تولیدات صرفا محلی نتواند پاسخگوی نیازهای اقتصادی آنان باشد؛ بنابراین توسعه صادرات میتواند زمینه تامین معیشت، ایجاد درآمد و ارزآوری برای سیستان و بلوچستان را فراهم کند.
وی یکی از راهکارهای مهم در این مسیر را شکلگیری تشکلهای تخصصی دانست و گفت: اگر سوزندوزان در قالب تشکلهای مختلف سازماندهی شوند و خودشان بتوانند در مسیر صادرات قرار بگیرند؛ نقش واسطهها کاهش پیدا میکند و بخش بیشتری از ارزش اقتصادی حاصل از تولید و فروش به خود هنرمندان خواهد رسید.
بلوچ زاده همچنین به ظرفیت نیروی انسانی متخصص در حوزه سوزندوزی اشاره کرد و افزود: تعداد قابل توجهی از سوزندوزان دارای درجه هنری هستند و این نشان میدهد که ظرفیت اقتصادی لازم برای توسعه، صادرات و ارزآوری این هنر وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: این ظرفیت وجود دارد، اما باید روی آن کار شود؛ سوزندوزان باید هدایت شوند، تشکلها شکل بگیرند و هنرمندان بتوانند در قالب این تشکلها در رویدادهای مختلف شرکت کنند و بازارهای جدید را شناسایی کنند.
مدیر کل فرهنگ و ارشاد سیستان و بلوچستان گفت: بسیاری از سوزندوزان ما تحصیلات دانشگاهی مرتبط دارند و در جشنوارههای مختلف نیز رتبههای اول را کسب کردهاند؛ این افراد به دلیل فعالیت همزمان علمی و عملی در حوزه سوزندوزی میتوانند مسیر را برای سایر اعضای جامعه سوزندوزی باز کنند و زمینه توسعه اقتصادی و صادراتی این هنر اصیل را فراهم آورند.
سوزندوزی بلوچ هنری ریشهدار و هویت مردم بلوچستان
وحیده رخشانی، معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر، گفت: سوزندوزی بلوچ به عنوان یکی از شاخصترین هنرهای سنتی استان سیستان و بلوچستان، علاوه بر برخورداری از ارزش فرهنگی و هویتی، ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد اشتغال، رونق اقتصادی و توسعه کسبوکارهای محلی دارد.
وی اظهار کرد: سوزندوزی بلوچ هنری ریشهدار و بخشی از هویت فرهنگی مردم این منطقه بلوچستان است که نسل به نسل منتقل شده و امروز میتواند با برنامهریزی هدفمند، از یک هنر سنتی به یک صنعتدستی اقتصادی و پایدار تبدیل شود.
رخشانی افزود: حمایت از هنرمندان، توسعه بازار فروش، آموزش و توانمندسازی فعالان این حوزه و ایجاد زمینه برای حضور تولیدکنندگان در نمایشگاهها و بازارهای ملی و بینالمللی، از مهمترین اقداماتی است که میتواند به افزایش ارزش اقتصادی سوزندوزی بلوچ کمک کند.
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سیستان و بلوچستان ادامه داد: یکی از مزیتهای مهم سوزندوزی بلوچ، قابلیت تولید محصولات متنوع و متناسب با نیاز بازار امروز است و با طراحیهای نوآورانه و حفظ اصالت نقوش و شیوههای سنتی، میتوان زمینه ورود این هنر به بازارهای جدید را فراهم کرد.
رخشانی با تأکید بر نقش سوزندوزی در معیشت جوامع محلی بیان کرد: توسعه این هنر میتواند بهویژه برای بانوان، فرصت مناسبی برای اشتغال و درآمدزایی در محل زندگی فراهم کند و از مهاجرت نیروی کار از مناطق روستایی جلوگیری کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: نگاه اقتصادی به صنایعدستی به معنای فاصله گرفتن از اصالت فرهنگی نیست، بلکه با تقویت زنجیره تولید، بستهبندی، بازاریابی و فروش، میتوان ضمن صیانت از میراث فرهنگی، زمینه افزایش درآمد هنرمندان و حضور مؤثرتر سوزندوزی بلوچ در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم کرد.
سوزندوزی اصیل بلوچی دارای گونههای مختلفی در سیستان و بلوچستان است
معصومه ربوشه، صنعتگر میراث فرهنگی ایرانشهر در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به فعالیت خود در حوزه سوزندوزی بلوچی اظهار کرد: عشق به زنده نگه داشتن هنری که در صندوقچه مادربزرگها باقی مانده بود، اولین جرقه در من بود و باعث شد متوجه شوم این هنر نباید فقط در صندوقچهها باقی بماند؛ به همین دلیل تلاش کردم سوزندوزی را وارد دنیای مدرن و امروزی کنم و در کنار حفظ این هنر، آن را به منبعی برای درآمد پایدار خود و خانوادهام تبدیل کنم.
وی افزود: از سال ۱۴۰۰ بهصورت حرفهای وارد این عرصه شدم و در نمایشگاههای مختلف شهرستان و سایر مناطق شرکت کردم.
صنعتگر میراث فرهنگی ایرانشهر درباره دلیل انتخاب سوزندوزی از میان تنوع صنایعدستی استان گفت: تنوع بالای سوزندوزی باعث شد این هنر را انتخاب کنم؛ سوزندوزی دارای گونههای مختلفی مانند پرکاردوزی، پلیواردوزی و فنوجیدوزی است و همین تنوع باعث شد به سمت این هنر بروم و تلاش کنم آن را به شکل مدرن ارائه کنم.
ربوشه درباره چگونگی ایجاد تعادل میان حفظ اصالت و پاسخ به نیاز بازار و سلیقه مشتری نیز اظهار کرد: اصالت را به عنوان ریشه حفظ کردم، اما کاربرد آن را تغییر دادم؛ برای مثال از همان نقشهای سنتی در تولید رومیزیهای مدرن، مانتوهای مینیمال، کیفهای سنتی و محصولات سوزندوزی استفاده کردم؛ همچنین طراحیهای اختصاصی دارم که مورد توجه و استقبال مشتریان قرار میگیرد.
وی مهمترین چالش خود به عنوان یک زن کارآفرین را تغییر نگاه سنتی به زن کارآفرین عنوان کرد و گفت: در کنار این موضوع، دسترسی به بازارهای مناسب برای فروش مستقیم نیز یکی از چالشها بوده است.
به جای جستجو برای کارهای اداری، روی صنایعدستی متمرکز شوید
صنعتگر میراث فرهنگی ایرانشهر درباره حمایتهای انجامشده از سوی نهادهای فرهنگی و دولتی بیان کرد: حضور در نمایشگاههای مختلف، دریافت کارت صنعتگری و استفاده از وامهای خرد کمککننده بوده است؛ اما مهمترین نیاز ما اتصال به بازارهای جهانی و همچنین بازارهای آنلاین برای فروش محصولات است.
وی درباره اقدامات خود برای معرفی و بازاریابی محصولات در خارج از استان سیستان و بلوچستان و در سطح ملی گفت: تمرکز اصلی من بر فضای مجازی و شبکههای اجتماعی بوده است؛ با استفاده از روایتگری و عکاسی حرفهای توانسته ایم این هنر را به استانهای دیگر معرفی کنم و مشتریانی از سایر استانها جذب کنم؛ حضور در نمایشگاه تهران نیز نقطه پرتاب من بود.
ربوشه همچنین با اشاره به نقش خود در اشتغالزایی زنان منطقه گفت: زنانی که سرپرست خانواده هستند، می توانند بدون اینکه نیاز باشد از خانه خارج شوند، در داخل خانه برای خود درآمدزایی و اشتغال ایجاد کنند.
وی در توصیه به جوانان استان سیستان و بلوچستان گفت: به جای جستوجو برای کارهای اداری، باید روی صنایعدستی اصیل با رنگ و بوی امروزی تمرکز کنند؛ چراکه صنایعدستی یک طلای هنری است و اگر با دانش، خلاقیت و بازاریابی ترکیب شود، میتواند درآمد بسیار بیشتری نسبت به بسیاری از مشاغل داشته باشد.
صنعتگر میراث فرهنگی ایرانشهر در پایان درباره تعداد نیروهای فعال در این مجموعه سوزن دوزی اظهار کرد: بهصورت مستقیم در ایرانشهر بین ۱۲ تا ۱۵ نفر مشغول به کار هستند و بهصورت غیرمستقیم نیز حدود ۵۰ تا ۶۰ نفر در شهرستانها با این مجموعه همکاری دارند.
منبع: مهرنیوز
منبع: مهرنیوز
