شورش علیه دیتاسنترها | هوش مصنوعی برق دنیا را می‌بلعد!

همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: برای سال‌ها دیتاسنترها برای بیشتر مردم چیزی جز ساختمان‌های ناشناخته‌ای در حاشیه شهرها نبودند؛ اما انفجار هوش مصنوعی همه چیز را تغییر داده است. مدل‌های بزرگ AI برای آموزش و پاسخ‌گویی به میلیون‌ها درخواست، به پردازنده‌های قدرتمند و در نتیجه برق و سیستم‌های خنک‌کننده عظیم نیاز دارند. نتیجه، موج ساخت دیتاسنترهایی است که حالا در برخی مناطق به موضوعی سیاسی و اجتماعی تبدیل شده‌اند.

دیتاسنتر؛ کارخانه پنهان عصر هوش مصنوعی

هر بار که کاربر با یک مدل هوش مصنوعی گفت‌وگو می‌کند، پشت این تجربه ساده، مجموعه‌ای از سرورها مشغول پردازش داده‌ها هستند. هرچه مدل‌ها بزرگ‌تر و استفاده از آنها گسترده‌تر شود، زیرساخت بیشتری لازم است.

به همین دلیل شرکت‌های بزرگ فناوری در حال ساخت دیتاسنترهای غول‌پیکر هستند؛ مراکزی که دیگر فقط یک پروژه فناوری نیستند و مستقیماً با شبکه برق، منابع آب، زمین و حتی برنامه‌ریزی شهری درگیر می‌شوند.

بیشتر بخوانید :

• سپر هوشمند ایرانی برابر حملات سایبری

• بحران ظرفیت پردازش در غول‌های فناوری | گوگل دسترسی متا به جمینای را محدود کرد

فراتر از نگرانی‌های زیست‌محیطی

به گزارش The Guardian مخالفان از افزایش فشار بر شبکه برق، احتمال افزایش هزینه برق خانوارها، مصرف آب، تغییر کاربری زمین، آلودگی صوتی و مزاحمت‌های ناشی از ساخت‌وساز می‌گویند. در برخی مناطق آمریکا حتی مخالفت با دیتاسنترها به موضوع انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ تبدیل شده است.

دیتاسنترها واقعاً چقدر آب مصرف می‌کنند؟

اینجا ماجرا پیچیده‌تر است. صنعت فناوری می‌گوید تصویر عمومی درباره مصرف آب دیتاسنترها گاهی اغراق‌آمیز است و فناوری‌های جدید خنک‌سازی می‌توانند مصرف آب را کاهش دهند. سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، نیز اخیراً همین استدلال را مطرح کرده است.

اما حتی اگر میزان مصرف هر دیتاسنتر متفاوت باشد، مسئله اصلی پابرجاست: وقتی تعداد این مراکز با سرعت زیادی افزایش پیدا کند، اثر تجمعی آنها بر منابع آب و انرژی دیگر قابل‌چشم‌پوشی نیست.

مشکلات آب و برق

شاید مشکلات آب تنها بخش ماجرا نباشد؛ برق می‌تواند محدودیت جدی‌تری برای رشد AI ایجاد کند. مدیرعامل Berkshire Hathaway، امروز هشدار داده است که نیاز فزاینده دیتاسنترهای هوش مصنوعی می‌تواند به یک عامل محدودکننده برای توسعه AI تبدیل شود. او گفته در آیووا، دیتاسنترها سال گذشته حدود ۸ درصد از بار مصرف برق را تشکیل داده‌اند.

بنابراین، رقابت آینده هوش مصنوعی فقط بر سر تراشه و مدل نخواهد بود؛ ممکن است بر سر برق کافی برای اجرای مدل‌ها نیز باشد.

آینده دیجیتال و انقلاب AI

هرچه استفاده از AI بیشتر شود، دیتاسنتر بیشتری لازم است؛ هرچه دیتاسنتر بیشتری ساخته شود، نیاز به برق و زیرساخت افزایش می‌یابد؛ و هرچه این فشار بیشتر شود، احتمال اعتراض اجتماعی و سیاسی نیز افزایش پیدا می‌کند.

بنابراین، صنعت AI با یک تناقض روبه‌رو شده است: برای ساخت آینده دیجیتال باید مقدار عظیمی زیرساخت فیزیکی ساخته شود و این زیرساخت دیگر از چشم مردم پنهان نیست.

بنابراین، انقلاب هوش مصنوعی فقط در صفحه موبایل و لپ‌تاپ اتفاق نمی‌افتد. پشت هر مدل بزرگ، شبکه‌ای از نیروگاه‌ها، خطوط انتقال برق، سیستم‌های خنک‌کننده و دیتاسنترها قرار دارد.